پرونده‌ای برای يك فناوری
فون تو فون: فرصت يا تهديد؟

نيما رسول زاده

كاربران و استفاده كندگان از سرويس phone2phone يا تلفن اينترنتی، تا 2سال پيش، حتی تصور نمی‌كردند كه بتوانند با استفاده از يك سيستم ساده و بی‌دردسر، به راحتی با آن سوی جهان مكالمه كنند و از درگيری با جزئيات پيچيده يا تحمل كيفيت نامطلوب خدمات در امان باشند، اما اين تمام ماجرا نيست. بازار آشفته و بدون مديريت شركت‌های فعال در اين زمينه و عدم نظارت بر آنها باعث بروز مشكلاتی شده است كه برخی از آنها بسيار جدی هستند.

از گراهام بل تا ...
تلفن اينترنتی از آغاز تا امروز

5سال پيش، Voice over IP

   پنج سال پيش بود كه بعد از تحقيقات گسترده و مطالعات بسيار، پژوهشگران موفق به ابداع سيستمی كاربردی شدند تا از طريق آن از صدا شكل يك موج آنالوگ به قالب ديجيتال تبديل شده و از راه اينترنت منتقل گردد. اين فناوری نوين به كاربران امكان می‌داد هزينه سنگين ارتباط بين ماهواره‌ای را به مبلغ ناچيز ارتباط بين شهری تبديل كنند و اين چيزی نبود جز قدرت توزيعی اينترنت كه به دليل ماهيت نامتمركز آن اتفاق می‌افتاد، هركاربر تنها هزينه اتصال به سرويس دهنده خود را می‌پرداخت و آن سرويس دهنده مبلغی را برای تامين بك‌بون و پهنای باند ارتباطی خود بر عهده می‌گرفت. به اين ترتيب بخش اعظمی از درآمد اپراتورهای محلي( كه در ياران اين نقش تنها در اختيار مخابرات است) برای تماس‌های بين‌المللی حذف می‌شد.

4 سال پيش، Net 2 phone

   سايت‌های اينرتنتی تكنولوژی VoIP را به عرصه عمل آوردند و كاربران اينترنتی می‌توانستند با استفاده از خدمات اين پايگاه‌های اينترنتی با دوستان خود در سراسر دنيا ارتباط برقرار كنند، در اين دوره، فرد تماس گيرنده پشت كامپيوتر نشسته بود و شماره مقصد را ميگرفت و نيازی نبود فرد گيرنده هم كامپيوتر داشته باشد، تمام مراحل شبيه برقرار شدن يك تلفن عادی بود اما...
   اما كيفيت صدا در يان نسل از VoIP به دليل پهنای باند پايين خطوط تلفن بد بود، صدا قطع و وصل و گاهی از موارد به صورت فيدبك، منعكس می‌شد و باز می‌گشت.

3 سال پيش، Coffenet

   كم‌كم عده‌ای به فكر افتادند كه اين سرويس‌ها را در اختيار مردم و افرادی كه دانش و دسترسی به كامپيوتر و اينترنت ندارند، قرار دهند. قيمت ارزان‌تر و مشتری بيشتر، دقيقا ساز و كاری مشابه با مراكز مخابرات راه دور كه تا چند سال پيش، جور عدم وجود تلفن‌های ثابت در خانه‌ها را می‌كشيدند.
   تجارت پرسود و پرطرفداری كه به راه افتاده بود، عده‌ای از صاحبان خوش‌فكر اين‌گونه مراسم را به فكر انداخت كه با تقويت اتصالات اينترنت خوب و جمع كردن پهنای باند چند خط تلفن به صورت همزمان، سرويس‌هايی با خدمات بهتر و مشكلات كمتری ارايه كنند، همه چيز بر وفق مراد بود تا اينكه نسل جديد تكنولوژی به بازار عرضه شد.

2سال پيش، Yap jack

   بزرگ‌ترين سرويس دهنده تلفن اينترنتی در دنيا يعنی شركت phone 2net ابزار جديدی به بازار عرضه كرده بود، يپ جك دستگاهی بود كه با استفاده از آن می‌شد يك كافی نت را می‌گرفتند و به اپراتور شماره خود را اعلام می‌كردند و اپراتور بعد از برقراری تماس خط را به تلفن متقاضی وصل می‌كرد و مشتری از خانه خود (با تلفن) با مخاطب خود در كشوری ديگر صحبت می‌كرد.

يك سال پيش، phone 2 phone

   هدف نهايی مبدعين سيستم ( voice over IP) از 2سال پيش عملياتی شد و از پارسال شركت‌های بسياری تمام وقت خود را صرف ارائه خدمات تلفن به تلفن از راه اينترنت كردند. كاربر شماره خدمات دهنده را می‌گرفت به سيستم اتوماتيك پاسخگويی وصل می‌شد و بعد با استفاده از روترها و ديش‌هايی كه پهنای باند را فراهم می‌كردند، اصوات او بعد از تبديل شدن به ديتا و صفر و يك با پهنای باندی در حدود 8 كيلوبايت برای هر خط به كشورهای ديگر متصل می‌شد. سرويس تلفن اينترنتی با اين سيستم بسيار با كيفيت و كم مشكل بودند. رفته رفته بر طرفداران اين سيستم افزوده شد و ديگر، كاربران ترجيح می‌دادند با صرف هزينه پايين‌تر مدت زمان بيشتری را صرف صحبت با دوستان، آشنايان و همكاران خود در خارج از كشور كنند. همين موضوع بود كه توجه مخابرات و وزارت پست و تلگراف و تلفن را به خود جلب كرد و نگاه‌ها را به سمت خود برگرداند، اين وزارتخانه با استناد به قانون اساسی معتقد بود كه فعاليت در حوزه مخابرات در انحصار دولت است و شركت‌های فوق نبايد در اين حيطه فعاليت كنند و اين آغاز چالشی بود بود بين دولت و بخش خصوصی كه هرگاه به سمت منافع مالی سوق مالی سوق پيدا می‌كرد تبديل به بحثی پرتنش و جنجالی می‌شد.

   نگرانی امروز مخابرات ايران در باره تراز درآمدهايش را نيم دهه پيش ساير اپراتورهای بزرگ بين‌المللی داشتند اما در فضايی رقابتی كوشيدند تا به جای هراس از تكنولوژی نوين برموج آن سوار شوند.
   به اين ترتيب پس از يك شوك اوليه، شركت‌های مخابراتی در كنار پيشگامان فناوری اطلاعات قرار گرفتند تا دستاوردهای تازه در زمينه انتقال صوت را به سود خود به كار بگيرند. 

 روزنامه حيات نو اقتصادی ـ يکشنبه 20 بهمن ماه 1381