علی شميرانی

يكی از مهم‌ترين كاركردهای اقتصادی دولت‌ها حمايت از رشد و توسعه صنايع كوچك و به خصوص صنايع زيربنايی است. اهميت اين مسأله برای همگان مسلم است كه رشد صنايع مادر موجب ايجاد اشتغال و گسترش ساير صنايع مرتبط می‌شود.
  اما از سوی ديگر يعنی عدم حمايت دولت از صنايع و وضع مقرراتی محدود كننده فعاليت صنايع نوين و روبه‌رشد می‌تواند آسيب‌های مهمی به آينده صنايع وارد كند.

   صنعت نرم‌افزار از جمله پول‌سازترين صنايع محسوب می‌شود كه از داخل و خارج كشورمان با موانع و چالش‌های متعددی روبه‌رو است.
  بحث قانون كپی‌رايت و تحريم‌های اقتصادی آمريكا از جمله موانع توسعه صنعت نرم‌افزار در كشور محسوب می‌شود.

  اما اين روزها صدای توليدكنندگان نرم‌افزار به خاطر مسئله ديگری بلند است. طبق قانون، نرم‌افزارهايی كه در قالب CD جای می‌گيرند بايد قبل از خروج از كشور توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از لحاظ محتوی بررسی شده و پس از پلمپ مخصوص وزارتخانه به خارج از كشور صادر شود. به گفته يك كارشناس اين مسئله موجب از بين‌رفتن شكل بسته‌بندی نرم‌افزار شده و تأثير بدی بر صادرات نرم‌افزار می‌گذارد. وی می‌گويد از چهار طرف CDها سيم فلزی رد می‌شود و در آخر هم يك پلمپ بزرگ برآن زده می‌شود كه بسته‌بندی آنرا دچار مشكل می‌كند.
   اين مسئله تا به آنجا پيش رفت كه رئيس اتاق بازرگانی ايران و پيش از وی رئيس اتحاديه صادركنندگان نرم‌افزار ايران خبر از صادرات نرم‌افزار از طريق اينترنت دادند. اگر چه كشف اين موضوع چيز جديدی نيست ولی عنوان آن در مطبوعات و جلسات سخنرانی مهم بود.

   دنيای اينترنت مملو از نرم‌افزارهای مختلف است و عبارت ديگر پايه و اساس اينترنت بر نرم‌افزار است و امروزه ارسال و Download نرم‌افزارهای مختلف در اينترنت و در سراسر جهان به امری عادی و روزمره تبديل شده است. اما روی آوردن توليدكنندگان نرم‌افزار داخلی كه به اينترنت و استفاده از شبكه‌ها كه در ضمن دارای توان و ظرفيت توليد محصولات در حد جهانی هستند می‌تواند آثار و پيامدهای ناخوشايندی به دنبال داشته باشد.

  روی آوردن توليدكنندگان نرم‌افزار به «صادرات مخفی»  طبق گفته برخی از كارشناسان و خود توليدكنندگان به علت فرار از مسايل مالياتی و مشكلاتی از قبيل آنچه كه گفته شد صورت میگيرد. با توجه به نوين بودن صنعت نرم‌افزار در كشور و ريسك بالای سرمايه‌گذاری در اين صنعت بايد هر چه سريع‌تر فكری برای رفع اين مشكل كرد چرا كه همزمان با تحقق و آغاز برنامه تكفا شاهد رشد و جهش قابل توجهی در صنعت نرم‌افزار خواهيم بود.

   در اين ميان وزارت ارشاد و ساير دست‌اندركاران توليد صادرات نرم‌افزار بايد با بازنگری در شكل و ساختار قوانين موجود، فكری برای سروسامان بخشيدن به صنعت نرم‌افزار و از همه مهم‌تر صادرات آن كنند. بايد به اين مهم توجه كرد كه زمانی كه نمی‌توان در مقابل تغييرات جديد با ساختار قبلی و سنتی مقابله و ايستادگی كرد بهتر آن است كه بخشی از تغييرات شد تا با استفاده از فناوری‌های نوين به تقابل با فناوری‌های نوين و اصلاح نقايض احتمالی پرداخت.

   اگر همچنان فكری به حال رفع مشكلات توليد و صدور نرم‌افزار نكنيم، همچنان بايد شاهد توليد و صدور مخفيانه نرم‌افزار در كشور باشيم و پر واضح است كه زيان اين مسئله متوجه منافع ملی و اقتصادی كشور خواهد بود.
   از اين رو با توجه به مشكلات نسبتاً شناخته‌شده در صنعت نرم‌افزار، به نظر می‌رسد كه اصلاح و بازنگری در برخی از قوانين و مقررات، ايجاد تسهيلات مالياتی برای توليدكنندگان، اعمال سياست‌های تشويقی برای صادركنندگان، كمك به جذب سرمايه‌گذاری‌های خارجی و يافتن شركای خارجی، خاتمه دادن به معضل كپی‌رايت و حمايت همه جانبه دولت از حاضرات و فعالان صنعت نرم‌افزار، می‌تواند گامی مهم در جهت اعتلا و قوت بخشيدن به پايه‌های صنعت نوپای نرم‌افزار در كشور باشد.

روزنامه ابراراقتصادی ـ شنبه 16 شهريور 1381