محور و هدف نهايی طرح توسعه كاربری فناوری اطلاعات يا تكفا، حركت كشور به سمت جامعه اطلاعاتی از طريق گسترش سواد كامپيوتری و آشنايی با IT در سطح جامعه است. در واقع بهرهمندی
شهروندان جامعه اطلاعاتی از سواد اوليه يعنی آشنايی با كامپيوتر اساسيترين
پيشنياز يك جامعه هزاره سومی است و به همين جهت نيز از آن به عنوان سواد نام برده ميشود.
در نتيجه در فرآيند توسعه كاربری IT و ايجاد يك جامعه اطلاعاتی كميت و كيفيت سواد شهروندان بسيار تعيين كننده و حياتی است و به طبع طرح ملی و بزرگی در قدوقواره تكفا نيز نمیتواند
بدون ايجاد اين بستر مهم معنا و مفهوم داشته باشد.
يكی از كارشناسان تكفا میگويد:
توسعه كاربری كامپيوتر و اينترنت در آموزش و پرورش كشور، به عنوان اقدام پايهای
و دقيقا با هدف تربيت نسل تازهای از شهروندان جامعه اطلاعاتی در طرح تكفا ديده
شدهاست. اما نكتهای
كه به نظر میرسد كه از ديد طراحان و كارشناسان اين فراگير پنهان مانده است
موضوع بازار كامپيوتر ايران است كه نقش بسيار حساسی در تامين سختافزاری و نرمافزاری
شهروندان و سازمانهای جامعه اطلاعاتی ايفا میكند.
يك كارشناس كامپيوتر میگويد: توسعه كاربری IT در سطح جامعه مستلزم وجود بازاری
فعال، مشتری مدار و رقابتی است كه قادر به ايجاد شرايط لازم به تامين نياز و تقاضای جامعه باشد. اين در حاليست كه بازار كامپيوتر ايران به دلايل متعددی، از اين قابليت مهم برخوردار
نبوده و با هيچيك از معيارها و استانداردهای رايج جهان مطابقت ندارد. يكی از مشخصههای
آشكار بازار كامپيوتر كشور فاصله بسيار زياد آن به الگوهای مشتری محوری و رقابتی است كه ناشی از نبود نظارت و كنترل كافی بر بازار و اعمال روشها
و سياستهای نادرست اقتصادی و تجاری در آن است.
آمارهای غيررسمی موجود در بازار كه به نظر ميرسد از لحاظ ارزش اطلاعاتی در سطح
بالاتری از آمارهای رسمی باشد حكايت از آن دارد كه بخش قابل توجهی ( در حدود70 درصد) از كالا و قطعات كامپيوتری موجود در بازار ايران يا از طريق غيررسمی وارد كشور شدهاند
و يا تقلبی هستند.
از طرفی بسياری از عرضهكنندگان
كالا به ارائه گارانتی واقعی و خدمات پس از فروش منطبق با استاندارد بازارهای جهانی نمیپردازد.
حميدرضا زارع، كارشناس نرمافزار و يكی از فعالان بازار كامپيوتر میگويد:
در كشورما بر خلاف بسياری از جوامع اين كاربران كامپيوتر هستند كه به بازار احتياج دارند. در نتيجه فروشنگان و توليدكنندگان كالا و خدمات، نياز به جلب رضايت مشتری احساس نمیكنند.
سياستهای اشتباه دولت مبنی بر حمايت بیدريغ
از صنايع داخلی و پروسه بروكراتيك و بسته وارداتی قانونی و توليد و از همه مهمتر
انحصار دولتی باعث شده تا توازن و ثبات بازار كامپيوتر از كنترل اهرمهای
نظارتی دولت خارج شده و بر مدار فعاليتهای سودجويانه برخی از افراد و سازمانهايی
كه از رانتها و ارتباطهای
قوی برخوردار هستند، استوار شود.
يك صاحبنظر
در زمينه بازار معتقد است: مقررات و سياستگذاریهای خرد و كلان كه بعضا به صورت
هدفمند به تخريب ساختار بازار كامپيوتر پرداختهاند. در كنار پيامدهای فرعی
نامطلوب خود باعث شدهاند تا ابزار سواد شهروندان يعنی كامپيوتر با نرخهای
غيردولتی خدمات مطلوب و كيفيت نامناسب به جامعه ارائه شود. وی میگويد: مثل اين
است كه كتب درسی دانشآموزان كه اصلیترين
ابزار توسعه سواد در جامعه هستند. در بازارهای سياه و بیثبات عرضه شدند.
بديهی است وجود چنين شرايطی، باعث توسعه سواد و دانش را با چالشهای عميق روبرو
خواهد كرد. با اين وجود به نظر میرسد طراحان تكفا برنامهای
مدرن و منسجم برای بهبود و سازماندهی بازار كامپيوتر ارائه نكردهاند. اگرچه
ظرف يك سال گذشته اقدامات پراكنده و بعضا ناكارامدی برای اين منظور توسط دولت انجام گرفتهاست.
اما آنچه مسلم است سازماندهی بازار كامپيوتر به عنوان بستر اصلی تامين نياز جامعه برای توسعه سواد كامپيوتری با چنين فعاليتها
و سياستگذاریهايی امكانپذير
نيست.
به نظر میرسد مجريان طرح تكفا
میبايد به بازنگری بخشهای
پايهای اين طرح پرداخته و ساماندهی سريع و اصولی بازار كامپيوتر را نيز در
اولويت كاری خود قرار دهند. كارشناسان بر اين باورند كه حركت بازار كامپيوتر به سوی رقابتی شدن و انطباق با استانداردها و الگوهای جهانی به همان اندازه در توسعه IT در جامعه موثر است
كه توسعه فرهنگی اين مقوله.
