شهرام انسان
ensan@ccwmagazine.com

               مايکروسافت در دادگاه : پيروز يا مغلوب؟

مطالب دیگری از این نویسنده

 

 در تاريخ جمعه دوم ماه نوامبر گذشته، وزارت دادگستری آمريكا با شركت مايكروسافت، شركت بزرگ نرم‌افزاری دنيا در مورد پروندهای سه ساله به توافق دست يافته است. هدف از تشكيل اين پرونده جلوگيری از فعاليتهای نقص كننده قوانين ضد انحصار آمريكا ميباشد. شركت مايكروسافت كه در زمان ارائه ويندوز 95 به علت عرضه رايگان نرم افزار Internet Explorer با شكايت شركت Netscape روبه‌رو شده بود با ادامه رفتار انحصارطلبانه و وارد شدن به حوزه های مختلف در نرم افزار با دشمنان جديد و متعددی روبه رو گشت. در اين بين هر روز شكايت جديدی عليه مايكروسافت در دادگاههای مختلف كشوری يا ايالتی مطرح و حساسيتها در مورد عملكرد غول نرمافزاری دنيا افزايش مييافت. در نهايت زمزمههايی مبنی تقسيم ميكروسافت به دو يا چند شركت كوچكتر در دادگاه به گوش رسيد و مايكروسافت محكوم شناخته شد. در حالی كه تقاضای مايكروسافت برای به تأخير انداختن حكم نهايی تا زمان ارائه ويندوز XP پذيرفته نشده بود جلسه 2 نوامبر تشكيل و وكلای مايكروسافت و ايالتهای شاكی روبهروی هم قرار گرفتند.

     در اين جلسه كه به صدور توافقنامهای مابين مايكروسافت و وزارت دادگستری آمريكا انجاميد، تصميم اوليه دولت مبنی بر تجزيه شركت مايكروسافت به شركتهای كوچكتر مطرح نشد ولی به جای آن قرار شد شماری از محدوديتهای شديد عليه اين شركت اعمال شود. توافق حاصل شده بين طرفين به مايكروسافت اجازه ادامه فعاليت و نوآوری ميدهد و توليدكنندگان نرمافزارهای رقيب از اين بابت همچنان دچار مشكل خواهند بود. بنابراظهارات بيل گيتس رئيس شركت مايكروسافت اين توافقنامه باعث تغييرات عمدهای در چگونگی ارائه نرمافزارها خواهد شد و نوآوریهای مهم در صنعت كامپيوتر و نرمافزار با سرعت بالا ادامه پيدا خواهد نمود.

     توافقنامه ترديدهای موجود در آينده دعوی را برطرف نموده و مايكروسافت را قادر به تمركز در تكنولوژی آينده ميسازد. وی ميافزايد مايكروسافت مصمم به بهره برداری كامل و مؤثر از فرصت پديد آمده میباشد.از طرف ديگر توافقنامه پيشنهادی به ارمغان آورنده آزادی عمل و قدرت مانور در بازار نرمافزار برای رقيبان مايكروسافت نيز خواهد بود و قدرت انتخاب متنوعتری را برای مصرف كنندگان درپی خواهد داشت و نتيجه نهايی برای مصرفكنندگان، بازار، اقتصاد و البته دولت آمريكا خواهد بود.

     توافقنامه مذكور به عنوان يك راهحل نهايی و كامل برای دعوی مطرح شده و ادعا می شود كه مانع رفتار غيرقانونی مايكروسافت در آينده خواهد شد. در صورت تأييد نهايی قاضی دادگاه Kollar- Kotelly توافقنامه به مدت پنج سال اجرا خواهد شد.

     مواد توافقنامه شامل گشايش برخی از تكنولوژيهای مايكروسافت از جمله ويندوز به شركتهای ديگر است، به طوری كه فرصت همكاری سازندگان كامپيوتر با رقيبان مايكروسافت فراهم شود. مايكروسافت ملزم است اطلاعات لازم برای توليد محصولات نرم افزاری هماهنگ با سيستم عامل ويندوز را دراختيار شركتهای رقيب قرار دهد. همچنين شركت مايكروسافت بايد از انجام اقدامات تلافی جويانه عليه توليدكنندگان محصولات رقيب خودداری كند. از جمله مفاد اين توافقنامه تشكيل هيئت سه نفره ناظران از متخصصين مستقل كامپيوتر برای نظارت بر نحوه عملكرد شركت مايكروسافت ميباشد. اين تيم در محل دفتر مركزی مايكروسافت مستقر خواهد شد و قدرت دسترسی به منابع، كتب، پرسنل و همچنين سورس كد برنامهها برای بررسی توليد نرمافزار براساس مفاد توافقنامه خواهد داشت. اعضای هيأت شامل يك نفر نماينده مايكروسافت، يك نفر نماينده دادگاه و يك نفر سوم كه با نظر هر دو طرف معين ميگردد، خواهد بود. مايكروسافت از زمان صدور حكم دادگاه يعنی 2 نوامبر به مدت 45 روز مهلت دارد كه با توافقنامه مربوطه موافقت نمايد.

     مرحله بعد جلسه اظهارنظر ايالتهای طرف دعوی با مايكروسافت بود. اين جلسه كه در سه شنبه هفته بعد يعنی 6 نوامبر به وقوع پيوست شاهد اظهارات موافقان و مخالفان توافقنامه دادگستری و مايكروسافت بود. در اين جلسه علاوه بر دولت فدرال ايالات متحده، ايالتهای نيويورك، اوهايو، ايلينويز، كنتاكی(لوييزيانا)، مريلند، ميشيگان، كارولينای شمالی و وسكانسين با شركت مايكروسافت به توافق دست يافتند. ساير ايالتها نيز توافقنامه را عادلانه ندانسته و ادامه طرح دعوی عليه مايكروسافت را راهحل نهايی برای مشكلات خود برشمردند.

     پس از جلسه روز سه شنبه دادگاه تا 15 نوامبر به طرفين فرصت داد تا پيشنهادهای نهايی و نكات ضدونقيض احتمالی در توافقنامه را ارائه دهند. پس از آن پرونده مفاد پيشنهاد نامه دادگاه تا 60 روز پس از انتشار در نشريات اصلی آمريكا مثل نيويورك تايمز، واشنگتن پست و سانجوزمركوری نيوز بازخواهد ماند. در اين ايام عموم آزاد خواهند بود كه نظرات و يادداشت های خود را در اين باره ارائه دهند. در پايان اين دوره دادگاه موظف است در جلسات تشخيص وضعيت درباره نياز به صدور حكم مجدد تصميمگيری نمايد. ايالت های مدعی در پرونده برای بررسی و ضبط هر نوع حركت، قدرت دنبال نمودن جريان توافقنامه را حداقل تا تاريخ 22 فوريه سال 2002 ميلادی خواهند داشت.

     دقت در جزئيات توافقنامه نكات جديدی را آشكار می سازد. اولين نكته اين است كه مايكروسافت هنوز مجبور به حذف كاوشگر وب خود از سيستم عامل ويندوز نشده است. البته در اين مورد اختيارات لازم به شركت های سازنده كامپيوتر داده شده است كه در صورت نياز محصول رقبای مايكروسافت جايگزين IE گردد. دوم اين كه مايكروسافت ملزم است API خاص خود (توابع برنامه سازی مخصوص ويندوز كه قابليت های خاص ويندوز را دراختيار برنامه سازان قرار ميدهد) را برای شركتهای رقيب قابل استفاده سازد. هر دو نكته فوق تا حدی غيرقابل اجرا و مشكل ساز خواهد بود و حد و مرزها به خوبی تعيين نشده است.

     David Dwight آناليز شركت Summit Strategies در واشنگتن، توافقنامه را يك پيروزی برای ويندوز و يك شكست برای توسع هدهندگان جاوا عنوان نمود. به عقيده وی بسياری از نكات توافقنامه به طور ماهرانه ای بدون بررسی رها شده است. توافقنامه به مايكروسافت اجازه می دهد كه تكنولوژی اصلی خود را با جا زدن در دل سيستم عامل در بالاترين حجم به فروش برساند. دقيقاً همان رفتاری كه با ميان افزارهای معروف خود مثل Media Player پيشتر نيز انجام داده بود. علاوه بر آن نرم افزار Internet Explorer نيز به طور كامل به عنوان يك بخش كليدی سيستم عامل باقی مانده است و تنها سازندگان كامپيوتر می توانند از كاوشگرهای رقبای مايكروسافت استفاده كنند. مايكروسافت همچنين بر توزيع كد برنامه هايش بين رقبا نظارت دارد و می تواند توسعه دهندگان اصلی نرم افزارهای رقيب را به خوبی شناسايی و بر تكنولوژی آنها دست يابد.

     علاوه بر اينها در صورتی كه قبول كنيم سازندگان كامپيوتر نسخه های متفاوتی از ويندوز همراه با ميان نرم افزارهای مختلف ارائه نمايند، به طور مثال ويندوزهای ارائه شده در كامپيوترهای Gateway با نسخه های Dell يا Compaq متفاوت باشد، بحث يكپارچگی و خدمات پس از فروش نرم افزارها چه می شود. آيا كارايی ويندوز با IE,MicrosoftMedia Playdr همانند ويندوز همراه با Real Player و Netscape خواهد بود؟ مايكروسافت تكليف باگ های ظاهر شده در بحث يكپارچگی با سيستم عامل را چگونه برای نسخه های متنوع ميان افزارهای موجود حل خواهد نمود؟ علاوه بر آن آيا ممكن نيست افراد هيئت نظارتكننده به علت كم بودن تعداد نفرات به يكی از جناح ها كشيده شده و كار اجرای دقيق توافقنامه را مشكل سازند؟

     در زير نگاهی خواهيم داشت به خلاصه مفاد اصلی توافقنامه مطرح شده با مايكروسافت:

- تعريف گسترده از همه چيزهايی كه ميان افزار (Middleware) ناميده ميشوند. مايكروسافت بايد تمام تكنولوژی هايی را كه قابليت تبديل شدن به ابزار كمكی انحصاری در سيستم عامل مايكروسافت را دارند تعريف نمايد. اين تعريف شامل كاوشگرهای وب، ابزار پست الكترونيكي، ابزار پيام رسان اينترنتی و هر ابزار كمكی كه در آينده توليد شوند، خواهد بود.

- فراهم نمودن امكان به كارگيری رابط های به كار رفته در محصولات ميان افزار مايكروسافت برای ساير توليدكنندگان نرم افزار. اين بند، رقبای مايكروسافت را قادر خواهد ساخت كه محصولاتی قابل رقابت و يكپارچه با ويندوز كه قابليتهای سيستم عامل مايكروسافت را داراست، ارائه دهند.

- نرم افزارهای سرويس دهنده (Server) غير مايكروسافتی، قابليت كار كردن با ويندوز را مانند Serverهای خود مايكروسافت داشته باشند و سيستم عامل عملكرد آنها را محدود نكند.

- قابليت تعويض و جايگزينی ميان افزارهای مايكروسافت با محصولات رقبا توسط شركت های سازنده كامپيوتر ايجاد شود.

- جلوگيری از اقدامات تلافی جويانه مايكروسافت عليه سازندگان كامپيوتر و يا توليدكنندگان نرم افزاری كه محصول قابل رقابت با محصولات مايكروسافت به بازار ارائه می كنند.

- كنترل صدور امتياز ويندوز برای پنج سال به خاطر پيشگيری از اعمال تلافی جويانه احتمالی مايكروسافت در آينده.

- مقيد نمودن مايكروسافت به پشتيبانی از توليدكنندگان محصولات رقيب، به طوری كه توسعه دهندگان و فروشندگان نرم افزار قادر به انجام معامله و رقابت با مايكروسافت بوده و همزمان از پشتيبانی آن نيز بهره مند گردند.

- مايكروسافت بايد حق امتياز و نوآوری معنوی را برای سازندگان و توليدكنندگانی كه به طور مشخص دادگاه تعيين كرده است محترم شمارد و قوانين كپی رايت مربوطه را اجرا نمايد.

- يك هيئت سه نفره از متخصصين مستقل كامپيوتری به طور تمام وقت بر اجرای احكام دادگاه نظارت می كنند. مايكروسافت موظف است اجازه دسترسی كامل اين هيئت را به تمامی كتب، اطلاعات، سيستم ها و افراد پرسنل و سورس كد برنامه ها بدهد. اين هيئت وظيفه بررسی مايكروسافت و تطبيق آن با مفاد توافقنامه را برعهده خواهد داشت.

     آنچه مسلم است كاربران به زودی نتايج اين توافقنامه را خواهند ديد. برخی از مفاد اين حكم حتی در ويندوز XP نيز كه به تازگی ارائه شده است اجرا خواهد شد. از جمله افزودن قابليت add/delete كه به كاربران اجازه حذف دسترسی به محصولات مايكروسافت به عنوان ابزار پيشفرض ويندوز را می دهد و بدين ترتيب سازندگان كامپيوتر قادر خواهند بود نرم افزارهای رقبای مايكروسافت را جايگزين ابزار كنونی ويندوز XP نمايند. توافقنامه تصريح می كند كه اين قابليت می بايست در اولين نسخه به روزرسانی ويندوز   (XP (Service Pack ارائه شده باشد.

  

  
 م7