بهمن برزگر
 barzegar@ccwmagazine.com       

                         معرفی اجمالی جدول ملی تخصيص فركانس

مطالب ديگری از اين نويسنده

 

طيف امواج الكترومغناطيسی يكی از موهبت های الهی است كه دسترسی به آن به عكس ساير منابع از قبيل نفت، گاز، آب و معادن و وابسته به شرايط طبيعی و جغرافيايی نيست، همه جا هست و بدون حمل و نقل در تمامی نقاط كشور و تحت هر شرايطی می توان بدان دسترسی داشت، تنها منبعی است كه به كار گرفته می شود ولی مصرف نمی شود و دارای ارزش اجتماعی، فرهنگی، سياسی و اقتصادی است. يك مقوله سه بعدی (زمان- مكان- فركانس) است، به طوری كه با تغيير يكی از ابعاد، به دفعات مورد استفاده واقع می شود و بستر لازم برای هر گونه ارتباط راديويی است. امروزه نقش امواج راديويی در زندگی انسان ها به گونه ای است كه در تمامی زمينه های زندگی و در امور مختلف مانند تجارت، صنعت، دفاع ملی، اطلاع رسانی، راديو و تلويزيون، مطبوعات،امنيت عمومی، هوانوردی، دريانوردی و حضور اين امواج نامرئی محسوس و نمايان است، برخی اهميت استفاده از امواج راديويی را بدان حد می دانند كه اعتقاد دارند يكی از عوامل مهم فقرزدايی جهان است. با اين همه، متأسفانه در كشورهای در حال توسعه، گمنام است به گونه ای كه به ارزش واقعی آن در اكثر كشورهای در حال توسعه كمتر توجه شده و غالباً از مزايای آن بی بهره اند. استفاده صحيح از طيف امواج الكترومغناطيسی (فركانس) نيازمند شناخت كافی از فناوری روز علم ارتباطات، ارزيابی واقعی ميزان تقاضا و آشنايی كامل با چگونگی به كارگيری آن در ساير كشورها است، چرا كه از يك طرف عدم كارآيی ساير انواع ارتباطات در كاربردهای متحرك، رشد روزافزون فناوری های ارتباطات راديويی، رشد ميزان تقاضا، ترافيك پيچيده ای را از لحاظ زمان، مكان و فركانس در امر استفاده از طيف به وجود می آورد و هميشه جهت پيشرفت به سمتی است كه تعداد بيشتری كانال راديويی در تكه باند مفروض نسبت به گذشته جای داده می شود،در نتيجه حريم همسايگی كانال های راديويی كمتر و كمتر می گردد. در چنين شرايطی به سبب كاهش فاصله زمانی، مكانی و كاهش فاصله فركانس ها در شبكه های مختلف راديويی، حفظ سلامت ارتباطات از تداخلات مضر راديويی و به اصطلاح همپاسازی ايستگاه های راديويی، محاسبات پيچيده تر و دقيقتری را طلب می نمايد. از طرف ديگر، امواج الكترومغناطيسی مرز سياسی، جغرافيايی نمی شناسند و با سرعت نور به سوی سرزمين های ديگر رفته و به موضوع استفاده ازامواج، بعد فراكشوری می دهند و ضرورتاً تفكيك امور آن به صورت كشوری و فراكشوری تقريباً غيرممكن است؛ به عبارت ديگر همه ايستگاه های راديويی جدا از تقسيم بندی سياسی يا جغرافيايی، عضو يك مجموعه بين المللی مستند كه «اثرگذار بر» و «اثرپذير از» ساير اعضای اين مجموعه هستند.

     با عنايت به مراتب فوق، لزوم وجود مجموعه ای منسجم و كارا كه بتواند كليه امور را در اين خصوص راهبری نمايد برای هر كشور از بديهيات است و قطعاً برای كشور ايران نيز جنبة ضروری دارد. طرح جامع مديريت طيف فركانس راهی است برای شكل دادن به ساختارها، قابليت ها، روش ها و مقررات، به منظور بهره مند شدن از منبع طيف به صورتی كه ضمن حفظ سرويس های موجود، بتوان به سرويس های جديد و نيازهای درازمدت كشور عنايت داشت. بعد نظری طرح جامع مديريت طيف فركانسی، تبيين «جدول ملی تخصيص فركانس» است.

     موضوع و هدف «جدول ملی تخصيص فركانس» تخصيص باند فركانس از 9 كيلوهرتز تا 36 گيگاهرتز به سرويس های مختلف راديويی ثابت، متحرك (خشكی- دريايی- هوايی- فضايی)، پخش همگانی ماهواره ای و زمين به فضا و بالعكس، تعيين موقعيت راديويی و ناوبری هوايی و دريايی و كاربردهای صنعتی، علمی و پزشكی حساس به منظور بهره برداری بهينه از منبع طيف فركانس راديويی، بهبود عملكرد شبكه های راديويی، كاهش احتمال تداخلات راديويی و سازگاری الكترومغناطيسی سرويس های راديويی مختلف است. اين جدول ضمن سازگاری با «جدول بين المللی تخصيص فركانس» برای ناحيه 3 راديويی (كه كشور ايران در آن قرار دارد) تقسيمات ريزتری را جهت تخصيص باندهای فركانس برای سرويس های مختلف در سطح كشور ارائه می دهد.

     آنچه كه تحت عنوان جدول تخصيص فركانس در كتاب ياد شده آماده است، براساس ميزان واگذاری فركانس در سنوات گذشته، جمع بندی نيازهای حال و آينده نزديك (5 سال آتی) واحدهای عمده كشوری و لشگری بهره بردار از طيف فركانس، عنايت به توسعه سرويس های موجود، افق پيدايش سرويس های جديد و همچنين خصوصيات انتشار امواج راديويی در مناطق مختلف جغرافيايی كشور تنظيم گرديده است. توجه به نيازهای گسترده و رو به تزايد بعضی از سرويس های خاص مانند سرويس ثابت و يا سرويس متحرك خشكی و نقش و اهميت و كاربردی آنها در كشور، اولويت های ويژه ای را برای اين گونه سرويس ها باعث شده است. برای سرويس هايی با كاربرد كم و محدود در سطح ملی بالطبع اولويت های نازل تری در جدول پيش بينی شده است (اولويت ثانويه) يا اساساً آنها حذف و به جای آنها سرويس های ديگری با كاربردهای مؤثرتر برای كشور جايگزين شده است. همه اين كوشش ها به صورت چكيده در نمودارهايی رنگين در كتاب ياد شده و به صورت پوستر جداگانه چاپ شده است.

     در فصل اول كتاب، اصطلاحات و تعاريف به كار رفته در مقررات بين المللی راديويی و «جدول ملی تخصيص فركانس» بيان شده است.اين تعاريف از ضمائم اساسنامه و مقاوله نامه اتحاديه بين المللی مخابرات (1992) استخراج شده است.

فصل اول- شامل هشت بخش از اصطلاحات مورد نظر تحت عناوين زير می باشد:

بخش اول- اصطلاحات عمومی مانند واحد مسئول دولتی (administration)، ارتباطات راه دور (Telecommunication)، و (كلاً شامل 15 اصطلاح)

بخش دوم: اصطلاحات خاص مربوط به مديريت فركانس مانند تخصيص باند فركانس(Allocation)، اختصاص فركانس يا كانال فركانس راديويی (Allotment) و واگذاری فركانس راديويی يا كانال فركانس راديويی (Assignment)

بخش سوم- سرويس های راديويی مانند سرويس ثابت (Fixed Service) و (جمعاً 61 اصطلاح)

بخش چهارم- سيستم ها و ايستگاه های راديويی مانند ايستگاه (Station) و ايستگاه زمينی (Terrestial station) و (جمعاً 65 اصطلاح)

بخش پنجم- اصطلاحات كاربردی مانند مخابرات عمومی (Public correspondence)، و تلگراف (Telegraphy) و (جمعاً 20 اصطلاح)

بخش ششم- مشخصه های پخش و دستگاه های راديويی مانند تشعشع (Rediation) و پخش (Emission) و (جمعاً 28 اصطلاح)

بخش هفتم- اشتراك فركانس مانند تداخل (Interference)، تداخل مجاز (Permissible Interference) و (جمعاً 10 اصطلاح)

بخش هشتم- اصطلاحات فنی مربوط به فضا مانند فضای ژرف يا عميق (Deep space) و فضاپيما (Spacecraft) و (جمعاً 14 اصطلاح)

فصل دوم- نامگذاری باندهای فركانس است و از 3 بخش تشكيل شده است كه بخش اول آن باندهای فركانس و طول موج (شكل 1) و بخش دوم آن نيز تاريخ و وقت است و بخش سوم نيز مربوط به نمايش پخش ها می باشد.

فصل سوم- مشخصات فنی ايستگاه ها است كه از 15 بند تشكيل شده است و درباره نحوه استفاده ايستگاه های مخابراتی در ايستگاه ها صحبت می كند.

فصل چهارم- واگذاری و استفاده از فركانس نام دارد و درباره متولی صدور مجوز، نحوه واگذاری فركانس و مطالبی را ارائه می كند و از 22 بند تشكيل شده است.

فصل پنجم- كه مهم ترين فصل كتاب است، تخصيص فركانس نام دارد و از 6 بخش به شرح زير تشكيل شده است:

بخش اول- مناطق و نواحی نام دارد و ناحيه های سه گانه راديويی جهان را معرفی می كند.

بخش دوم- اولويت بندی سرويس ها و تخصيص نام دارد و سرويس ها با اولويت اوليه (Primary) و ثانويه (Secondary) را تعريف می كند و درباره انواع تخصيص ها مانند تخصيص اضافی و تخصيص جايگزين تعاريفی ارائه می دهد.

بخش سوم- تشريح جدول تخصيص فركانس است و بيان می كند كه اين جدول شامل چهار ستون است كه سه ستون سمت چپ آن مربوط به نواحی راديويی و ستون چهارم مربوط به كشور جمهوری اسلامی ايران می باشد.

بخش چهارم- جدول تخصيص فركانس است كه از 9 كيلوهرتز تا 36 گيگاهرتز را شامل می شود (بخشی از جدول فنی فركانس در شكل 2 نشان داده شده است)

بخش پنجم- پانويس های جدول تخصيص فركانس است.

بخش ششم- پانويس های جدول تخصيص فركانس امواج راديويی جمهوری اسلامی ايران است كه 112 پانويس بوده و خاص كشور ايران است.

جدول فنی فركانس در سال 1377 توسط كارشناسان توانمند اداره كل ارتباطات راديويی وزارت پست و تلگراف و تلفن تهيه شده است كه حاصل تلاش يك ساله و قابل تحسين آنان می باشد و به عنوان سند زرينی است كه يكی از زيربناهای اصلی توسعه صنعت مخابرات راديويی كشور تلقی می گردد.

نگارش اول جدول های تخصيص فركانس امواج راديويی جمهوری اسلامی ايران در پاييز سال 1377 انجام گرفته است و براساس خبرهای رسيده، نگارش دوم آن پس از كنفرانس جهانی راديويی در سال 2000 ميلادی تهيه شده است و اميدواريم مسئولين محترم اداره كل ارتباطات راديويی، گزارشی از آخرين تغييرات آن را برای چاپ در ماهنامه و تقديم به خوانندگان علاقه مند ارائه نمايند.

مخفف باندهای فركانسی (متريك)

تقسيمات مربوطه (متريك)

گستره فركانس

نمادها

شماره باند

B.Mam

 

امواج ده هزار متری

 

3-30KHz

 

VLF

 

4

B.Km

 

امواج كيلومتری

 

30-300KHz

 

LF 5

B.hm

 

امواج هكتامتری

 

300-3000KHz

 

MF 6

B.dam

 

امواج دكامتری

 

3-30MHz

 

HF 7

B.m

 

امواج متری

 

30-300MHz

 

VHF 8

B.dm

 

امواج دسيمتری

 

300-3000MHz

 

UHF 9

B.cm

 

امواج سانتيمتری

 

3-30GHz

 

SHF 10

B.mm

 

امواج ميليمتری

 

30-300GHz

 

EHF 11
 

امواج دسيميليمتری

 

300-3000GHz

 

  12

گستره فركانسی

واحد مربوطه

تا 3000 كيلوهرتز

كيلوهرتز

بالای 3 مگاهرتز تا 3000 مگاهرتز

مگاهرتز

بالای 3 گيگاهرتز تا 3000 گيگاهرتز

گيگاهرتز

بالای 3000 گيگاهرتز

تراهرتز

شكل 1ـ طيف امواج راديويی به نه (9) باند فركانسی تقسيم و به صورت تصاعد عددی دسته بندی می گردد. واحد اندازه گيری فركانس به هرتز (Hz) می باشد.

890 تا 960 مگاهرتز

جدول تخصيص فركانس ايران

منطقه 3

منطقه 2

منطقه 1






915-890

متحرك خشكی

(GSM)

ايران 82

935-915

ثابت

متحرك خشكی

ايران 83

ايران 84

960-935

متحرك خشكی

(GSM)

 

 

 

 

 

ايران 82

942-890

ثابت

متحرك

پخش همگاني

تعيين موقعيت راديويی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

S5.326

960-942

ثابت

متحرك

پخش همگانی

S5.320

902-890

ثابت

متحرك (بجز متحرك هوانوردی)

تعيين موقعيت راديويي

S5.318 S5.325

928-902

ثابت

آماتور

متحرك (بجز متحرك هوانوردی)

تعيين موقعيت راديويی

S5.150 S5.325 S5.327

942-928

ثابت

متحرك (بجز متحرك هوانوردی)

تعيين موقعيت راديويی

S5.325

960-942

ثابت

متحرك

942-890

ثابت

متحرك (بجز متحرك هوانوردی)

پخش همگانی S5.322

تعيين موقعيت راديويی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

S5.323

960-942

ثابت

متحرك (بجز متحرك هوانوردی)

پخش همگانی S5.322

S5.323

شكل 2

  

  
 م7