|
مقدمه:
شايد برايتان جالب باشد كه بدانيد كشوری مانند فيليپين، اخيرا در زمينه messaging يا پيغامدهی
ركورد خيلی خوبی دارد.هر مشترك فيليپينی در يك مقطع ازسال جاری، روزانه 9 پيغام میفرستد
و اگر با توجه به جمعيت زياد فيليپين، متجاوز از 30 ميليون مشترك موبايل وجود داشتهباشد،
رقمی كه از مبادله پيغام در هر روز، در اين كشور ايجاد میشود،
قابل توجه خواهد بود: (9×30000000 )!يكی از مشكلات فرهنگی جامعه ما كه در بخش مخابرات كشور وجود دارد، بحث طولانی بودن مكالمات تلفنی است. مطمئنا ارسال پيام كوتاه به عنوان ترويج فرهنگ تبديل
صوت به متن میتواند هم به دليل قابل استناد بودن پيام متنی و هم
به دليل صرفهجويی در اوقات مفيد بسياری از كاربران تلفن، مورد
توجه قرار گيرد و از طرفی نيز میتوان با اينكار
بار ترافيكی موجود در شبكه را تا حدود زيادی كاهش داد.
در شماره قبل ماهنامه، به معرفی سرويس پيام كوتاه پرداختيم. در اين شماره نيز پروژه پيكآسا
را به شما معرفی میكنيم.
پيكآسا يك قرارداد پژوهشی ارتباط صنعت
با دانشگاه میباشد كه با پيشنهاد بخش خصوصی و با سرمايهگذاری
اين بخش، در مركز امنيت شبكه دانشگاه صنعتی شريف -كه قبلا آزمايشگاه امنيت شبكه بوده- انجام گرديده است. مقدمات كار و مطالعات اوليه در اواخر سال 79 و اوايل سال 80 انجام شد. در
ابتدای تابستان سال 80، كار به شكل رسمی همراه مطالعات جدیتر
و قطعیتر انجام شد. سپس طراحی وتهيه و توليد پروتوتايپ
صورت گرفت و پس از آن نيز فاز توليد محصولات اصلی شروع شد و پس از آزمون ، نام پيكآسا
(كه مخفف عبارت پيام كوتاه، آسان، سريع و امن میباشد)
بر آن نهاده شد.
گروهی كه در ارتباط با اين پروژه شكل گرفت، مجموعهای
از فارغالتحصيلان دانشجويان تحصيلات تكميلی ودانشجويان كارشناسی هستند كه از مهرماه 1378 در قالب آزمايشگاه امنيت شبكه در دانشكده مهندسی كامپيوتر دانشگاه شريف شكل گرفتند و به واسطه
كاری كه قبلا آن گروه در زمينه پروتكلهای شبكه انجام
دادهبود، بخشی از گروه اصلی به پروژه پيك آسا منتقل
شدند و مطالعات تخصصی خود را در زمينه نرمافزارهای
مخابراتی موبايل پيگيری كردند. اين پروژه به طور متوسط با نيروی انسانی 10 نفر ماه شكل گرفته است كه تقريبا نيمی از اين نيروها به صورت نيمه وقت و نيم ديگر به صورت تمام وقت روی اين
پروژه كار كردهاند.
-ويژگیهای پيكآسا
پيكآسا كارگزاری امن و سريع برای تبادل
پيامهای كوتاه بين مشتركين يك شبكه موبايل GSM و خارج
از اين شبكه است. اين كارگزار به صورت دروازهای ميان
شبكه موبايل و ساير شبكههای كامپيوتری، و با استفاده از
معماری كارفرما-كارگزار میتواند به عنوان بستری برای
انواع برنامههای كاربردی نظير: WAP, Email, voicemail,
Paging,AVL,Mobile payment مورد استفاده قرارگيرد. مهندس حميد يوسفزاده،
مدير پروژه پيكآسا ويژگیها
و قابليتهای پيكآسا
رابه صورت زير بيان میكند:
1-امكان ارسال پيغامهای متنی از يك
موبايل به موبايل ديگر به همه زبانهای تعريفشده
در استانداردهای يونیكد از جمله فارسی
2-امكان ارسال تصاوير و زنگ گوشی ازيك موبايل به موبايل ديگر.
3- برقراری ارتباط ميان موبايلها
و انواع شبكههای كامپيوتری و غير كامپيوتری -شامل شبكه
اينترنت[email ,web,games,instant messengers(yahoo)] و شبكه teletext تلويزيون و شبكه Paging
|
" " |
|
يكی از مسائل مهمی كه میتواند
در ترويج SMS، موثر باشد، فارسیسازی
است |
|
" " |
4- ارائه بازیهای
مبتنی بر متن (text-based) به دارندگان موبايل.
5-ارائه سرويسهای
اطلاعاتی نظير تلفن 118 از طريق SMS .
6-برخی برنامههای
كاربردی نظير DICTIONARY.
7-يكی از ويژگیهای
جالب پيكآسا امكان تبيين اولويت پيام تا چهار سطح برای
فرستنده پيغامها میباشد.
بنابراين، اگر مشتركی، پيام اولويتداری را بفرستد، اين
پيام، پيامهای ديگر اين مشترك را به تاخير میاندازد
كه البته اين كار تاثيری در زمان ارسال پيامهای مشتركين
ديگر نخواهد داشت. ترتيب ارسال پيامهايیكه
از اولويت يكسانی برخوردارند، متناسب با ترتيب دريافت پيامها
میباشد. حتی اگر يكی از پيامها
به هر دليلی به مقصد ويژه خود ارسال نشود، پيكآسا ترتيب
آن پيام را تغيير نخواهد داد. بنابراين در مواردی كه ترتيب پيام برای گيرنده مهم باشد، هيچ مشكلی رخ نحواهد داد.
8-سيستم صورتحساب
داخلی يا Billing برای محاسبه صورتحساب SMS كه البته اين سيستم مستقل از صورتحساب معمولی موبايل میباشد.
9-وجود يك سيستم پيشرفته filtering برای كنترل پيامها
و جلوگيری از پيغامهای spam
10-امكان ارسال پيغام به ليستی متشكل از تعدادی شماره موبايل كه در نتيجه پيغام به همه آنها خواهد رسيد.
11-ارسال
رسيد به فرستنده پيغام پس از تحويل پيغام به گيرنده.
12-امكان اجرای دستورات روی پيغامها(حذف،
تغيير، پرسوجو).
13-تضمين صددرصد برای گمنشدن پيغامها
با استفاده از ذخيرهسازی پيغامها
روی يك پايگاه داده
14-امكان ارسال و دريافت email روی موبايلها.
15-اختصاص يك email به هر يك از موبايلها به شكل:
Phonenumber@smsdomain.com
Phone_number@smsdomain.com
تست بار پيكآسا:
دكتر رسول جليلی سرپرست پروژه پيكآسا در ارتباط با
مراحل طراحی، ساخت و آزمون پيكآسا میگويد:
هر پروژهای به طور معمول بايد يك چرخه
حيات را طی كند. عمده پروژههای نرمافزاری
يا پروژههای نرمافزاری-سختافزاری
اين چرخه حيات را به طور مشترك دارند. متدولوژیهای
مختلف، چرخههای حيات را به گونههای
مختلف تفسير میكنند
ولی آن چيزی كه در همه متدولوژیها
مشترك است، اينست كه ما بايد در مرحله اول، Specification يا مشخصات فنی محصول مورد نظر خود را دربياوريم. اين مشخصات با آن چيزی كه نهايتا درخواهدآمد، اختلافاتی خواهد داشت كه اين
اختلاف حاكی از كمتجربگی و نوبودن كار است كه اين كاملا
طبيعی است. در هر صورت، هر چقدر كه توان وجود دارد و هر چقدر كه منابع اطلاعاتی اجازه میدهند،
بايد مشخصات فنی اوليه را دقيق توصيف كرد، ولی نبايد انتظار داشت كه اين توصيف بتواند صددرصد دقيق باشد. پس از اين مرحله، بايد يك طرح يا يك معماری داشته باشيم. ممكن است كه به
خاطرروش و ابعاد خاصی از معماری يا طراحی، مدير پروژه تصميم بگيرد بخشهای
كوچكی را بسازد و براساس تجربه ساخت بخشهای كوچك،
نسبت به مؤلفههای معماری و بحرانی بودن مؤلفهها
تصميم بگيرد. پس از مرحله طراحی، معماری و پروتوتايپسازی
مرحله ساخت را داريم، بر خلاف تصور عمومی كه پس از اتمام
مرحله ساخت، پروژه را تمامشده
میدانند،
چنين نيست. پس از مرحله ساخت، مرحله آزمون درون آزمايشگاهی را داريم كه از نقطه نظر استحكام و تحمل بار، آزمونهايی
را در آزمايشگاه انجام میدهيم.
نتيجه آزمون بايد گزارش شود و گزارشها
نيز بايد جزو اسناد پروژهها بماند. پس از آن نيز، بايد
وارد مرحله تست واقعی شود. پس از آنكه مرحله تست محيط واقعی -كه به آن تست بتا هم گفته میشود-
را گذراند، میتواند دوران استفاده واقعیاش
را شروع كند. پيكآسا فعلا در مرحله ورود به آزمون بتا
است. يعنی در محيط آزمايشگاهی سيموله شده، تستهايش
انجام شده و هماكنون نيز دوران آزمون آزمايشگاهی محيط
واقعی را میگذراند.
امور ارتباطات سيار شركت مخابرات، به اين پروژه لطف كردند و به علت گران بودن تجهيزات و عملی نبودن خريد تجهيزات در درون دانشگاه، امكان نصب اين نرمافزار
را در مركز مخابرات نزديك محل دانشگاه، فراهم آوردند و عملا فضای دانشگاه، يك محيط موبايل آزمايشگاهی است كه میتوان
SMS را در اين محيط آزمايش كرد. البته به خاطر اين كه تعدادبسيار محدودی سيمكارت
را برای آزمايش در نظر گرفتهايم، فراهم آوردن اين محيط،
هيچگونه بار اضافی يا هيچگونه خللی را در عمليات (
Operation ) معمول مخابرات منطقه فراهم نياوردهاست كه
هماكنون نيز به طور آزمايشی در منطقه دانشگاه شريف و
نمايشگاه بينالمللی سرويس SMS را برای تعداد محدودی سيمكارت
داريم.
در ادامه، دكتر جليلی به محدوديتهای
سختافزاری كه در ارتباط با تست پيكآسا
در آزمايشگاه وجود دارد اشاره كرده و میگويد: محدوديتهايی
كه در نرمافزاری مانند پيكآسا
وجود دارد، محدوديت كامپيوتری زيرين است. اگر كامپيوتری كه قرار است پردازش كند ضعيف باشد، به طور طبيعی نمیتوان
تحمل بار زيادی را انتظار داشت. لذا ما وقتی میتوانيم
ارزيابی درستی داشتهباشيم كه گلوگاههای
سختافزار پردازنده و ورودی ازMSC,(mobile switch
center) يا واسط ورودی HLR را حذف كنيم، يعنی اين دو، اينترفيس ورودی و يا دستگاههای
ديگر مخابراتی گلوگاه نباشد. درواقع بايد آنچنان محيطی را برای ارزيابی فراهم آوريم كه Functionality يا وظيفهمندی
اصلی ما گلوگاه شود. در آن صورت است كه میتوان عددی را
به عنوان نتيجه تستبار ارائه داد كه هر چقدر سختافزار
را اضافه كنيم، يا اينترفيس ورودی را بهتر كنيم، نرمافزار
ما، عددی بيشتر از آن را پاسخ ندهد. در آن زمان است كه میتوانيم
عدد را به عنوان نتيجه كار بدهيم. درحال حاضر به خاطر گران بودن تجهيزات و به دليل محدوديتهای
مالی كه وجود دارد، امكان رفع اين مشكلات وجود ندارد، ولی با وضع فعلی پيكآسا
و با شبيهسازیهايی
كه انجام شده، انتظار آن میرود كه پيكآسا
نياز مورد نظر را مرتفع كند.
-شارژينگ موبايل و پيام كوتاه:
از نظر شارژينگ " پيام
كوتاه معمولی" كشورهای مختلف تا حدودی متفاوت عمل میكنند ولی در
مجموع، كاملا ارزان میباشد. يكی از مفاهيمی كه در SMS عموما به
عنوان بستر ارتباطی بين افراد وجود دارد، مفهوم Premium SMS يا پيام كوتاه ممتاز میباشد،
يعنی پيغامی كه از طريق SMS مبادله میشود، علاوه بر اين كه جنبه
ارتباطی دارد، برآيند عملكرد گروهی است كه محتوای با ارزشی را شامل میشود
و ارزش افزودهای را با خود حمل میكند.
شارژينگ پيام كوتاه ممتاز، بستگی به سرويسدهندگان آن دارد كه به چه ميزان برای محتوايشان ارزش قائل هستند.
دكتر جليلی طی مقايسهای
بين شارژينگ موسوم موبايل و پيام كوتاه میگويد: نسبت
بين نرخ يك دقيقه مكالمه موبايل و يك پيام كوتاه، بسيار قابل توجه میباشد،
و فكر میكنم با توجه به اينكه نرخ هر دقيقه مكالمه
موبايل در كشور مشخص است، نسبتی كه در كشورهای ديگر حدس ميزنم، نرخ خوبی برای ايران باشد و به مسئولين شركت مخابرات نيز پيشنهاد اين نرخ را میكنم.
طبيعتا هر چقدر كه در مراحل اوليه، اين نرخ كمتر باشد، اقبال عمومی برای استفاده از اين سرويس بيشتر خواهد بود و شايد اين سياست خوبی باشد كه در مرحله اول، يك بخش از خدمات را به طور
رايگان در اختيار مشتركين قرار دهيم و يك بخش از خدمات را هم با حداقل نرخی كه بتواند هزينههای
جاری يا سرمايهگذاری انجام شده را توجيه كند، ارائه
دهيم. سپس به مرور و با گسترش اين سرويس و فراهم آوردن ارزش افزوده به همراه آن، آن را به سرويس سودآوری برای سرمايهگذاران
آن مطرح كنيم.
-فارسی سازیSMS:
|
" " |
|
پيكآسا
كارگزاری امن و سريع برای تبادل پيامهای
كوتاه بين مشتركين يك شبكه موبايل GSM و خارج از اين شبكه است. |
|
" " |
بنا به گفته دكتر جليلی، يكی از مسائل مهمی كه میتواند
در ترويج SMS، موثر باشد، فارسیسازی است، يعنی اگر ما انتظار
داريم كه 80 الی 90 درصد از مشتركين موبايل كشور -با توجه به علاقه زياد مردم به داشتن موبايل- از SMS استفاده كنند، بايد فارسی را رواج دهيم. گسترش فارسی در SMS مستلزم دو چيز است: يكی Handset
كه بايد فارسی را پشتيبانی كند، و ديگری مسئله content يا محتواست. اگر محتوای خوبی از طرف فراهمآورندگان
آن فراهم شود، قطعا اقبال مردم به استفاده از SMS با توجه به ارزش افزودهای
كه دارد و با توجه به ارزانی، راحتی، در دسترس بودن و قابل استناد بودن آن، میتواند
خوب باشد. در اين زمينه، سوئيچ SMS طبيعتا نمیتواند كاری انجام
دهد. نوع سرويسی كه توسط سوئيچ معرفی میشود مستقل از زبان است، كه
در اين زمينه بايد سازندگان Handset و متوليان SMS در داحل كشور، اعم از شركت مخابرات، شركتهای
خصوصی يا طرفهای ديگری كه محتوا را فراهم میكنند،
به مسئله ملی ما يعنی زبان فارسی، توجه ويژهای داشتهباشند.
SMS و چت!
هرچند ارتباط بين موبايل و اينترنت، بسيار پركاربرد، ساده و رايج خواهد شد، ولی از نگرانیهايی
كه در ارتباط با SMS وجود دارد، دور شدن كاربران ايرانی بخصوص جوانان، از قابليتهای
اصلی SMS و استفاده انحصاری آنان از سرويسهای چت میباشد!.
در همين زمينه، يكی از راهحلها
برای كاهش اين نگرانی، ارائه سرويسهای حرفهای
از طرف توليدكنندگان محتوا میباشد. دكتر جليلی معتقد
است:
در ابتدا بايد به مردم ياد داد كه SMS چيست و چه كاربردی دارد، و سپس به موازات ارائه سرويس SMS، كاربردهای حرفهای
برای آن متصور شد، به طوری كه اميد آن میرود پس از زمان
كوتاه اوليه، ارزش افزوده مالی كه بروی SMS ممتاز ايجاد میگردد،
از ارزش افزوده SMS معمولی بيشتر شود. يكی از كاربردهای حرفهای
SMS، كاربردهای فنی و تجاری است. مزيت اينگونه از
كاربردها، اين است كه حجم پيغامی كه ايجاد میشود خيلی
زياد خواهد بود. به عنوان مثال، اطلاعاتی كه ايرنا به عنوان خبرگزاری رسمی كشور، و يا سازمان هواشناسی بر روی SMS ارائه میدهند،
اطلاعاتی هستند كه هم فراهمآورندگان آن كار حرفهای
خوبی انجام میدهند، و هم اينكه
مشتركين حاضرند برای اينگونه از محتواها پول بپردازند.
ما اگر بتوانيم به سمت ايجاد كاربردهای خوب و به همراه كيفيت و قيمت خوب برويم، طبيعتا میتوان
نگرانی موجود در اين زمينه را كاهش داد.
و اما درآخر اينكه: پيكآسا
يك محصول ايرانی است كه در كنار دهها محصول " مركز
سرويس پيام كوتاه" در تمام دنيا ساخته شده است. مسئولين پيكآسا
معتقدند كه مهمترين ويژگی پيكآسا
برای ما اين است كه پيكآسا ايرانی است، هرچند كه ادعايی
مبنی بر رقابت اين محصول با محصولات برتر دنيا در اين زمينه نيست. طبيعتا تناسب مستقيمی بين ميزان هزينه و تجربه و سابقه، با محصولی كه توليد میشود
وجود دارد. هر محصولی بايد يك يا دو نسل از توليد خود را سپری كند تا به يك مرحله از بلوغ خدماتی و استحكامی برسد و میتوان
از ويژگی ايرانی بودن، جوان بودن و مستعد بودن توليدكنندگان پيكآسا
استفاده نمود و يك زنجيره توليد را حداقل برای مصارف داخلی كشور ايجاد كرد و از خريد خارجی بینياز
بود.
هرچند كه زمان دقيق واگذاری پيكآسا
مشخص نيست، ولی مسئولين مخابرات اميدوارند كه سرويس پيام كوتاه را تا پايان سال جاری به مردم ارائه نمايند. تاريخچه پيكآسا:
شروع فاز مطالعاتی: فروردين 1380
شروع فاز طراحی نرمافزار
اوليه: خرداد 1380
اتمام فاز اوليه و شروع فاز نهايی: مهرماه 1380
اتمام فاز نهايی:
خرداد 1381
نصب و ارسال اولين پيغامها:
نيمه دوم مرداد 1381 معرفی گروه پيكآسا:
1-دكتر رسول جليلی(سرپرست پروژه)
2-حميد يوسفزاده(مدير
پروژه - فوق ليسانس نرمافزار)
3- سيد مصطفی حسينی(طراح نرمافزار - فوق
ليسانس نرمافزار)
4-مهدی نيامنش(تحليلگر سيستم - دانشجوی
دكترای نرمافزار)
5-سيد جعفر خورشاد(برنامهنويس، آزمونگر-
دانشجوی ليسانس نرمافزار)
6-حجت شيخ عطار(برنامهنويس، تحليلگر
-دانشجوی ليسانس نرمافزار)
7-احسان اميری(برنامهنويس، طراح پايگاه
داده - دانشجوی فوق ليسانس نرمافزار)
8-سارا شريفی(برنامهنويس، طراح واسط
كاربر- ليسانس نرمافزار)
9-مينا رحيمی(برنامهنويس - ليسانس نرمافزار)
11-حميد هوشياریفر (برنامهنويس
- دانشجوی علوم كامپيوتر) |
