اگر اين سلسله مقالات را در شماره‌های پيش دنبال كرده باشيد، با چگونگی بهينه‌سازی يك سايت برای كسب جايگاه بهتر در نتايج حاصل از جست‌وجو آشنا شده‌ايد. در هر شماره نكات مهمی را كه برای حصول نتيجه در مراحل مختلف طراحی، ساخت و ثبت سايت بايد رعايت نمود، بيان نموديم. در اين شماره به بررسی فايل‌های ثبت وقايع (log) در كارگزاران وب و چگونگی استفاده از آنها برای بهينه‌سازی سايت می‌پردازيم.

   آخرين قدم در بهينه سازی سايت تحليل فايل ثبت وقايع وب است. معمولاً ارزش اين فايل‌های خام برای افراد مشخص نيست، اما واقعيت اين است كه فايل‌های ثبت وقايع وب، يكی از با ارزش‌ترين منابعی هستند كه در اختيار شما قرار دارند. اين فايل‌ها اطلاعات زيادی را می‌توانند در اختيار شما قرار دهند. برای مثال:

1ـ كارايی آگهی‌های تبليغاتی اينترنتی و موتورهای جست‌وجوی PPC (pay per click) چه اندازه است؟

2ـ كدام روبات‌های موتورهای جست‌وجو سايت شما را يافته‌اند؟

3ـ كاربران از چه كلمات كليدی برای يافتن سايت شما استفاده می‌كنند؟

4ـ كدام موتورهای جست‌وجو بيشترين كاربر و ترافيك را به سمت سايت شما هدايت می‌كنند؟

5ـ چه تعدادی از كاربران سايت شما را bookmark كرده‌اند؟

6ـ كاربران و بازديدكنندگان چقدر به سايت شما علاقه دارند؟

7ـ چه تعداد كاربر از سايت شما بازديد كرده‌اند؟

8ـ كدام صفحات بيشترين بازديد كننده را دارند؟

9ـ چرا كاربران سايت شما را ترك می‌كنند؟

10ـ چه افرادی و چه سايت‌هايی به سايت شما پيوند داده‌اند؟

   فايل‌های ثبت وقايع به شما می‌گويند كه آيا تمهيداتی كه برای بهينه سازی سايت انديشيده‌ايد مؤثر بوده‌اند يا خير. اين فايل‌ها دقيقاَ به شما نشان می‌دهند كه در كدام گام‌ها موفق عمل كرده‌ايد و در چه مراحلی نياز به كار بيشتری داريد. بنابراين اگر سايتی را ايجاد كرده‌ايد، اما فايل‌های ثبت وقايع آن را هنوز نديده‌ايد، سريعاً برای دستيابی به آنها اقدام كنيد. اين فايل‌ها نكاتی را به شما می‌آموزند كه هيچگاه توقع آن را نداشته‌ايد، نكاتی درباره چگونگی بهينه‌كردن سايت كه نه تنها برای شما بلكه برای مشتريان شما هم مهم و ارزشمندند.

فايل‌های ثبت وقايع وب چه هستند؟

   فايل‌های ثبت وقايع كارگزاران، فايل‌های متنی ساده‌ای هستند كه بطور خودكار در زمان دسترسی به سايت شما توليد می‌شوند. هر hit به سايت شما شامل مشاهده يك فايل html، تصوير يا اجزاء می‌شود. قالب فايل ثبت وقايع خام به گونه‌ای است كه به ازای هر hit يك خط متن در فايل بوجود می‌آيد. اين خط شامل اطلاعاتی است مانند چه كسی از سايت شما بازديد كرده‌است، اين افراد از كجا به سايت شما آمده‌اند و چه كاری در سايت شما انجام می‌داده‌اند.

در اينجا مثالی از يك خط متنی از فايل ثبت وقايع خام را مشاهده می‌كنيد:

217.13.12.209- - [19/may/2001:02:50:32-0400]" GET/meta-tags.htm
HTTP/1.1"20028950"http://www.google.com/search?
q=meta+and+tags" "Mozilla/4.0 (compatible; MSIE 5.0; Windows98; DigExt)

اين خط از فايل اطلاعات زير را به شما ارائه می‌كند:

شماره IP فرد بازديد كننده يا نام ميزبان: [217.13.12.209]
[-]: Login
كاربر معتبر [-]:(Authuser)
تاريخ و زمان : [19/May/2001:02:50:32-0400]
روش درخواست: [GET]
مسير درخواست: [meta-tags.htm]
پروتكل درخواست: [HTTP/1.1]
حالت پاسخ: [200]
حجم محتوای پاسخ: [28250]
مسير ارجاع دهنده: [http://www.google.com/search?q= meta+ and+ tag]
مشخصات سيستم بازديد كننده:DigExt [Mozilla/4.0(compatible; MSIE 5.0; windows98;

" "

فايل‌های ثبت وقايع به شما می‌گويند كه آيا تمهيداتی كه برای بهينه سازی سايت انديشيده‌ايد مؤثر بوده‌اند يا خير. اين فايل‌ها دقيقاَ به شما نشان می‌دهند كه در كدام گام‌ها موفق عمل كرده‌ايد و در چه مراحلی نياز به كار بيشتری داريد.

" "

  برای دسترسی به فايل ثبت وقايع سايت، بايد با مسئول فنی ميزبان سايت خود تماس بگيريد. با استفاده از پروتكل FTP به سايت خود login كنيد و بدنبال يك دايركتوری حاوی فايل‌های ثبت وقايع بگرديد. اگر ميزبان شما اين اطلاعات خام را تأمين نمی‌كند يا اگر فايل ثبت وقايع استاندارد آن حاوی اطلاعات كلمات كليدی نيست، شما می‌توانيد با استفاده از بعضی سرويس‌ها همانند counterlog logfile script يا Ratlog log script فايل ثبت وقايع سايت خود را توليد كنيد.

   برنامه‌هايی كه همانند اسكريپت‌های فوق، فايل ثبت وقايع وب توليد می‌كنند، حتی در صورتی كه ميزبان شما اجازه دسترسی به فايل‌های ثبت وقايع كارگزار را به شما ندهد، قابل استفاده هستند. اما بهتر است از ميزبانی سرويس بگيريد كه فايل‌های ثبت وقايع وب را در اختيار شما قرار می‌دهد. بهتر است اين فايل‌ها قالب Extended Common Log File Format ساخته شده باشند تا توسط اكثر تحليل‌گران ثبت وقايع قابل درك باشند.

   بعضی كارگزاران وب تنها از قالب (common log format) CLF استفاده می‌كنند يا اجزاء مختلف اطلاعات را در فايل‌های مختلف ثبت می‌كنند و معمولاً دارای اطلاعات ارجاع دهنده نيستند. بهتر است از اين كارگزاران و اين نوع فايل‌ها اجتناب كنيد.

تحليل فايل ثبت وقايع

   فايل‌های ثبت وقايع اصلی براحتی قابل فهم نيستند. برای كسب بيشترين اطلاعات از داده‌های فايل ثبت وقايع، بايد بتوانيد مجموعه اطلاعات را در كل سايت ببينيد و اعداد و ارقام را در طی زمان باهم مقايسه كنيد. برای اين كار شما به يك تحليل‌گر ثبت وقايع نياز داريد چنين نرم‌افزاری می‌تواند فايل‌های ثبت وقايع خام سايت شما را بخواند و آنها را مبدل به آمار و ارقامی قابل فهم نمايد تا با استفاده از آنها، شما استراتژی بهينه‌سازی موتور جست‌وجوی خود را تغيير دهيد. يكی از اين نرم‌افزارها sawmill web log analyzer است كه برای سايت‌های كوچك يا سازمان‌های بزرگ در ويرايش‌های مختلف توليد و ارائه شده است.

حال به توضيح مختصر بعضی آمار كه توسط اكثر تحليل‌گران فايل ثبت وقايع ارائه می‌شوند، می‌پردازيم:

   Hits :يك hit زمانی رخ‌می‌دهد كه فردی به يك صفحه، تصوير، فايل يا هرچيز ديگری برروی سايت شما دسترسی پيداكند. برای مثال اگر فردی صفحه‌ای حاوی 10 تصوير را مشاهده كند، در واقع يازده hit ثبت می‌شود. هر خط در فايل ثبت وقايع شما نشان‌دهنده يك hit است.

   unique visitors: كاربران منفرد يا uniqve visitors معمولاً بوسيله IP شناخته می‌شوند. اگر فردی با يك شماره IP خاص 50 صفحه مختلف از سايت شما را ببيند، يك كاربر منفرد به حساب می‌آيد. اگر سايت را ترك‌كند و پس از چند ساعت برگردد، معمولاً دوباره شمرده می‌شود. برای محاسبه نسبت تعداد مراجعه كنندگان به تعداد خريداران و كارايی آگهی‌های تبليغاتی بايد تعداد كاربران منفرد را بشماريد.

    VISITORS BY HOUR DAY: آگاهی از تعداد بازديدكنندگان در هر ساعت از روز به شما كمك می‌كند تا بتوانيد زمان ايجاد تغييرات و بروزكردن سايت را بر زمان كم ترافيك بودن سايت منطبق كنيد.

   Authenticated user :كاربران معتبر، تعداد بازديدكنندگانی را نشان می‌دهد كه به صفحات حفاظت‌شده توسط كلمات عبور دسترسی پيدا می‌كنند.

   visitors paths :مسير حركت بازديدكنندگان را در سايت شما نشان می‌دهد و صفحاتی كه مورد بازديد قرار گرفته‌اند را نمايش می‌دهد.

   در بعضی موارد حتی مدت زمانی كه برای ديدن هر صفحه صرف‌شده است نيز نمايش داده‌می‌شود. اين موارد از مهم‌ترين اطلاعاتی هستند كه شما می‌توانيد از فايل‌های ثبت وقايع خود بدست آوريد. اين اطلاعات بيان می‌كنند كه بازديدكنندگان سايت شما به چه نوع صفحاتی علاقه‌ بيشتری دارند و چه چيزی را در سايت شما بيش از هر چيز ديگر دوست دارند. همچنين از اين اطلاعات آماری شما می‌توانيد اطلاعات باارزش را در مورد مناسب بودن يا نبودن راهبری سايت خود كسب كنيد.

   شما ممكن است از ديدن تعداد كاربرانی كه كمتر از 10 ثانيه صرف ديدن صفحه اصلی سايت شما می‌كنند و سپس بدون هيچ كليكی برروی پسوندهای آن از آن خارج می‌شوند، شوكه شويد. هنگامی كه چنين اتفاقی می‌افتد، اين احتمال وجود دارد كه شما كلمات كليدی اشتباهی را در موتورهای جست‌وجو هدف گرفته‌ايد و لذا بازديد كننده انتظار سايت ديگری را می‌كشيده است. احتمال ديگر اين است كه طراحی سايت شما به گونه‌ای است كه تنها زيبا به‌نظر می‌رسد ولی از نظر تجاری و فروش كارا نيست.

    Top Entry Pages: اين امكان نمايش می‌دهد كه كاربر به كدام صفحه به عنوان اولين صفحه دسترسی پيدا می‌كند. اين صفحات معمولاً در موتورهای جست‌وجو از درجه بالايی برخوردارند و در صفحات مختلفی كه درآنها مجموعه پيوند وجود دارد، به‌آنها اشاره شده‌است. هركاری كه انجام می‌دهيد اين صفحات را حذف نكنيد و تغيير نام نيز ندهيد.

   هيچگاه صفحات دارای درجه بالا و ترافيك سنگين در موتورهای جست‌وجو را تغيير ندهيد. اگر اين صفحات بخاطر ترافيك هدايت شده از سمت موتورهای جست‌وجو دارای درجه بالاتری هستند، تحليل كنيد كه چرا موتورهای جست‌وجو به اين صفحات بيشتر علاقه‌دارند و جايگاه بهتری به آنها اعطا می‌كنند.

   Top Exit Pages :اين بخش نمايش می‌دهد كه كاربر به كدام صفحات به‌عنوان آخرين صفحه قبل از ترك سايت دسترسی پيدامی‌كند. شما نمی‌خواهيد بازديد كنندگان به سرعت سايت شما را ترك كنند. اگر به‌نظر می‌رسد بعضی صفحات باعث می‌شوند كه كاربران سايت شما را ترك كنند، بايد تدبيری درباره اين صفحات بيانديشيد.

   شايد شما بايد پيوندهايی كه به خارج از سايت خود داريد را در پنجره‌های جديد بازكنيد تا كاربران بدون نياز به ترك‌كردن سايت شما بتوانند آن پيوندها را مرور كنند. يا شايد لازم است به گونه‌اي به جذابيت آن صفحات از سايت بيافزاييد.

   popular pages: در اين قسمت صفحاتی كه بيش از ديگر صفحات توسط كاربران ديده شده‌اند، مشخص می‌شوند. در اين صفحات اطلاعات مهم سايت خود را قرار دهيد و مطمئن شويد كه پيوندی به‌فرم درخواست در اين صفحات قرار داشته باشد. سعی كنيد علت پرمراجعه بودن اين صفحات را بيابيد. چه‌كاری بايد برروی ساير صفحات انجام داد تا آنها هم مراجعان بيشتری داشته‌باشند؟ شايد شما بايد برروی گسترش بخش‌های پرمراجعه كننده سايت خود تمركز كنيد.

   اما در مورد صفحاتی كه در اين ليست قرار ندارند نيز بايد انديشيد. شايد بعضی از اين صفحات بايد حذف شوند و يا محتوای آنها به اطلاعات مورد پسند كاربر تغيير داده‌شوند. از طرف ديگر شايد شما خود دسترسی به اين صفحات را مشكل كرده‌ايد. آيا پيوندهايی از ساير صفحات سايت به اين صفحات داريد؟ آيا متن پيوندها می‌توانند به‌گونه‌ای تغيير يابند كه شما تعداد كليك بيشتری كسب كنيد؟

   popular files :اين گزارش فايل‌های دريافت شده از سايت شما را نمايش می‌دهد. بعضی نرم‌افزارهای مانند Get Right و Gozilla كه در خواست‌های مكرری را برای دريافت يك فايل ارسال می‌كنند، می‌توانند دقت اين عدد را پايين بياورند.

   نكته: ببينيد فايل favicon.ico چندبار download شده‌است. اين عدد به شما خواهد گفت كه چندنفر سايت شما را bookmark كرده‌اند. اگر اين فايل را در سايت خود نداريد، اين آمار را در بخش error ملاحظه خواهيد نمود.

" "

يك hit زمانی رخ‌می‌دهد كه فردی به يك صفحه، تصوير، فايل يا هرچيز ديگری برروی سايت شما دسترسی پيداكند. برای مثال اگر فردی صفحه‌ای حاوی 10 تصوير را مشاهده كند، در واقع يازده hit ثبت می‌شود.

" "

   browsers: اين بخش نوع مرورگرهای بازديدكنندگان سايت را بيان می‌كند. اطمينان حاصل كنيد كه سايت شما در اين مرورگرها به خوبی قابل ديدن است. همه افراد از Internet Explorer استفاده نمی‌كنند. بعضی تحليل‌كنندگان فايل ثبت وقايع به شما می‌گويند كه آيا مرورگر كاربر از java Applet, Java Script, VBScript و ActiveX پشتيبانی می‌كند يا خير. هنگامی كه می‌خواهيد از اين سری امكانات استفاده كنيد، آگاهی از آمار فوق به شما كمك می‌كند.

 Operating System :در اين قسمت نام سيستم عامل مورد استفاده بازديد كنندگان نمايش داده می‌شود.

   Countries :كشوری كه بازديدكنندگان از آنجا به سراغ سايت شما آمده‌اند، در اين قسمت مشخص شود. براساس اين آمار شما می‌توانيد در مورد فروش در ساير كشورها و حتی ترجمه سايت خود به زبان‌های مختلف تصميم‌گيری نماييد.

   دقت كنيد كه اين گزارش‌ها هميشه دقيق نيستند. بعضی تحليل‌گران فايل‌های ثبت وقايع فرض می‌كنند كه دامنه‌های .com و .net همگی در آمريكا قرار دارند كه صحيح نيست. به همين دليل است كه در بسياری موارد تعداد بازديدكنندگان آمريكايی بالاتر از انتظار است.

   Refereeing Sites :اين بخش نشان می‌دهد كه كدام URLها به يكی از صفحات سايت شما ارجاع داده‌اند. اين سايت‌ها به سايت شما پيوند دارند. اطمينان حاصل كنيد كه اين صفحات در موتورهای جست‌وجو شاخصدهی شده‌اند و در صورتی كه سايت آنهامرتبط با سايت شماست، به ارائه پيوند به سايت آنها در صفحات خودتان فكر كنيد. فايده ديگر اين آمار اندازه‌گيری تأثير آگهی‌های تبليغاتی Newsgroup, messege board است.

   ارجاعات نامشخص معمولاً به اين معناست كه كاربر آدرس سايت شما را تايپ كرده‌است يا به آن از طريق bookmark مراجعه كرده‌است.

   Search Engines: در اين قسمت موتورهای جست‌وجويی كه كاربران را به سايت شما هدايت كرده‌اند، می‌بينيد. متوجه می‌شويد كه بهينه سازی‌های انجام‌شده در كدام موارد مفيد بوده‌اند و در چه مواردی كارايی لازم را نداشته‌اند. لذا می‌توانيد به كار بيشتر برروی موتورهايی كه بخوبی هدايت نمی‌كنند، بپردازيد.

   :Search Keywords :كلمات كليدی مورد استفاده در عبارات جست‌وجو دراين بخش نمايش داده‌می‌شوند. ببينيد آيا می‌توانيد بعضی از اين تك‌كلمات را در عبارات كليدی سايت خود كه تابحال به آنها نيانديشيده‌ايد، تركيب كنيد. سپس صفحات جديدی را طراحی كنيد تا بخاطر آن كلمات كليدی در موتورهای جست‌وجو جايگاه كسب كنند.

   :Search Phrases :در اين بخش عبارات جست‌وجويی را كه كاربران را به سايت شما هدايت می‌كنند، مشاهده می‌كنيد. كاربران اين عبارات را در موتورهای جست‌وجو تايپ می‌كنند تا سايت شما را بيابند. عبارات جست‌وجويی كه تعداد زيادی كاربر به سمت سايت شما هدايت می‌كنند نشانه درجه بالا و جايگاه مناسب هستند. برروی اين عبارات بيشتر كاركنيد.

   بسياری از تحليل‌گران فايل ثبت وقايع، عبارات جست‌وجو را در هر موتور جستوجو نمايش می‌دهند. اين آمار به شما امكان مقايسه جايگاه عبارات مختلف در موتور جست‌وجو را می‌دهد. حال اگر بخواهيد صفحه‌ای بسازيد تا توسط موتورهای جست‌وجويی خاص ديده شود، می‌توانيد از اين اطلاعات استفاده كنيد.

   Spiders: نام روبات‌هايی كه از سايت شما بازديد كرده‌اند در اينجا ليست می‌شود. دراين قسمت شما می‌توانيد مشاهده كنيد كه كدام موتورهای جست‌وجو سايت شما را يافته‌اند و آيا تمامی صفحات سايت را ثبت كرده‌اند يا خير. هنگامی كه يك موتور جست‌وجو سايت شما را می‌يابد و شاخصدهی می‌كند، معمولاً پس از چند هفته در ليست‌های جست‌وجوی آن موتور، سايت شما يافت می‌شود.

   :Errors :پيغام‌های خطا در اين قسمت نگه‌داری می‌شوند. آيا كاربران زيادی به صفحه‌ای مراجعه می‌كنند كه وجود ندارد؟ شايد يك موتور جست‌وجو به اين صفحه ارجاع داده است. سريعاً آن صفحه را به‌جای خود برگردانيد تا مشتری كمتری از دست بدهيد.

   بخش‌های توضيح داده شده در بالا تنها بعضی اطلاعات و آماری هستند كه در بيشتر تحليل‌گران فايل‌های ثبت وقايع يافت می‌شوند. فايل‌های ثبت وقايع دارای اطلاعات ارزشمندی هستند كه می‌توانند شما را در كسب جايگاه بهتر در موتورهای جست‌وجو و فروش بيشتر در بازار كمك كنند.