چگونگی واگذاری فركانس:
پس از تخصيص طيف به كاربرهای خاص (جدول ملی تخصيص فركانس)، بايد آنرا بهكاربران
فردی واگذار كرد واگذاری فركانس در كشور (صدور اجازه تأسيس ايستگاههای بیسيم
اختصاصی) توسط وزارت پست و تلگراف و تلفن (اداره كل ارتباطات راديويی) مطابق آييننامه
اجرايی قانون استفاده از بیسيمهای
اختصاصی و غير حرفهای (آماتوری) مصوب 13/11/1361 هيئت وزيران انجام میپذيرد.
مطابق ماده 6 متقاضی تأسيس ايستگاههای بیسيم
اختصاصی بايد تقاضای كتبی خود را در مركز و شهرستانها مستقيماً به وزارت پست و تلگراف و
تلفن تسليم، و دو نسخه از نقشه يا كروكی دقيق شبكه راديويی درخواستی را با ذكر نام محل و فواصل دقيق ايستگاههای
موردنظر پيوست نمايد». مطابق ماده 7 آييننامه فوق رأی كميسيون فنی ملاك صدور مجوز فركانس
خواهد بود. كميسيون مزبور در 2 مورد تصميم میگيرد. اول،اينكه
تأمين نيازهای ارتباطی متقاضی با استفاده از شبكههای مخابراتی كشور در زمان تقاضا مقدور
نيست و دوم، تأييد لزوم نياز ارتباطی متقاضی است.
تعداد اعضای كميسيون 3 نفر است كه يك نفر از شركت مخابرات ايران بوده و 2 نفر ديگر نيز از وزارت پست و تلگراف و تلفن
میباشند (باحكم رسمی وزارتی).
درصورتیكه
درخواست متقاضی مورد تأييد كميسيون فنی قرار گرفت آنگاه متقاضی مداركی را (مطابق ماده 9 آييننامه)
تكميل و به وزارت پست و تلگراف و تلفن تسليم مینمايد تا موافقتنامه
ايستگاه بیسيم اختصاصی و شرايط فنی
مربوط صادر و ابلاغ گردد.
مهمترين پارامتر فنی در
مجوز تأسيس ايستگاه راديويی فركانس واگذارشده به آن است.
آنچه كه در بالا به آن اشاره شد موارد ذكرشده در آييننامه
اجرايی است اما عملاً مكانيزم زير در فرايند مجوز فركانس انجام میگيرد.
1ـ ابتدا متقاضی درخواست خود را به اداره كل ارتباطات راديويی ارسال كند.
2ـ اداره كل ارتباطات راديويی اطلاعات مربوط به شبكه راديويی را مطابق فرمهايی
درخواست مینمايد.
3ـ متقاضی ضمن ارسال اطلاعات و
طرح فنی شبكه تعهدنامههايی را مبتنی بر رعايت قانون و پرداخت حق استفاده از بیسيم
تكميل مینمايد.
4ـ بررسی طرح فنی و اطلاعات متقاضی
توسط اداره كل ارتباطات راديويی (اداره صدور مجوز) انجام میپذيرد.
5ـ درخواست متقاضی همراه با نظر كارشناس مبنی بر تأسيس ايستگاه به كميسيون فنی منعكس میگردد.
6ـ نظر كميسيون به متقاضی منعكس میگردد. (در صورت مثبت بودن اجازه تأسيس صادر میشود)
حال سئوال اساسی اين است كه در كدام مرحله از كار، برنامهريزی چگونگی واگذاری
فركانس مبتنی بر جدول ملی فركانس انجام میپذيرد؟! و به تعبير ديگر معيارهای
واگذاری فركانس به متقاضی توسط چه كسی تدوين میگردد و چهكسی
آن را اعمال میكند؟ كميسيون و يا كارشناس. در برخی از تكه باندهای فركانسی و
يا سرويسها تعداد كانالهای
مورد تقاضا بيشتر از كانال موجود ارتباطی است آيا روال مشخص معيار معلوم و از قبل تعيين شدهای
برای واگذاری وجود دارد؟
در برخی تكه باندها تقاضای كمتری وجود دارد آيا مكانيزم مشخصی برای ترغيب توليد و واردات تجهيزات در آن باند و متعاقب آن تشويق به
استفاده بهرهبرداران از آن وجود دارد يا خير؟!
آيا
مكانيسم مشخصی برای استفاده از پهنای باند كمتر توسط بیسيم (در باندهايی كه
تعداد تقاضا زياد است) همراه با جابجايی باندهای فركانسی برخی از كاربران بدين منظور وجود دارد؟ (در برخی از تكه باندها با جابجايی فركانس تعدادی از بهرهبرداران
میتوان امكان استفاده از فركانس را با پهنای باند كمتر برای سايرين فراهمكرد.)
آبا برنامه مشخصی برای صدور مجوز برای زمان محدود (نه هميشگی) وجود دارد يا خير؟!
آيا برنامه اجرايی مشخصی برای انتخاب ميان باند فركانسی و هزينههای
مالی وجود دارد يا خير؟ بهطور مثال اگر پهنای باند فركانس يك دستگاه 25/6
كيلوهرتز باشد هزينههای راهاندازی
شبكه 2 برابر حالتی است كه پهنای باند ايستگاه 5/12 كيلو هرتز است و يا قيمت تجهيزات در يك فركانس باند Y برابر قيمت تجهيزات در باند ديگر است چهكسی
و با چه مكانيزمی بايستی يكی از دو گزينه را انتخاب كرد و آيا اصلاً مجال طرح چنين مسئلهای
را فراهم كردهايم يا خير و بسياری از اين سئوالات. پاسخ به اين سئوال را به
متوليان امر واگذار میكنيم تا در صورت داشتن جواب، متخصصان و بهرهبرداران
طيف را از آن مطلع نمايند.
روشهای واگذاری طيف:
طيف (فركانس) يك كالاست يعنی برای آن يك بازار عرضه و تقاضا وجود دارد. حال بسته به اينكه تقاضای آن در هر تكه باند چقدر باشد مكانيزم مشخصی برای عرضه آن میتوان
ايجادكرد.
اگر تقاضا برای باند فركانسی خاص در يك منطقه ويژه جغرافيايی محدود باشد نيازی به ايجاد و شرايط رقابتی برای آن باند وجود ندارد. از اين رو میتوان
مجوزها را تنها مبتنی بر تقاضای متقاضيان واگذار كرد با اين الزام كه متقاضيان بايد تابع مقررات و استانداردهای فنی خاصی باشند.
اما اگر برای باند فركانسی،
تقاضاهای متعدد وجود داشته باشد برای انتخاب متقاضيان میتوان روشهای
متفاوتی را انتخابكرد. اين روشها
عبارتند از فرآيندهای نسبی (مانند رسيدگیهای تطبيقی) بختآزمايی
(قرعه كشی) و انجام مزايده:
ـ فرآيندهای نسبی (رسيدگی تطبيقی)
در يك فرآيند نسبی، شرايط هر متقاضی طيف بصورت رقابتی براساس
معيارهای ملی تهيه و منتشر شده و رسماً مقايسه میشود. مسئول مديريت طيف، تعيين میكند
كه كدام متقاضی دارای بهترين شرايط برای استفاده از طيف است و سپس مجوز را اعطا میكند.
روش بررسی فرايند نسبی دارای خصوصيات زير است:
بسيار وقتگير
بوده و نيازمند به منابع (انسانی و مالی و فنی) زياد میباشد.
امكان دارد طيف را به كسانی كه قيمت بالايی را نيز میپردازند واگذار نكند و
موجب ايجاد درآمدی نيز نگردد. (درصورتی كه هزينه صدور مجوز يا هزينههای بهرهگيری
از فركانس اخذ گردد درآمد قابل تحقق است )
با توجه به تصميمگيری
براساس تفاوت ميان متقاضيان امكان اعتراض متقاضيان ناموفق در اخذ مجوز وجود دارد.
اين روش نيازمند به تدوين معياری دقيق و قابل اعمال است كه كارچندان راحتی
بهنظر نمیرسد.
در اين روش امكان اعمال نفوذ، استفاده از روابط غير اداری و خارج از قوانين و مقررات و بعضاً خلاف قانون وجود دارد.
ـ فرآيند بختآزمايی
(قرعه كشی)
در روش بختآزمايی، گيرندگان مجوز از بين كليه
متقاضيان رقابت طيف بهطور تصادفی انتخاب میشوند.
بختآزمايی دارای اشكالات زير است.
- برخی از هزينهها
و فشارهای اداری را كه مقايسه بين تقاضاها ايجاد میكند (روش فرآيندی) را كاهش
میدهد.
- ممكن است طيف را به كسانی كه قيمت بالايی
را پيشنهاد میكنند واگذار نكند و از اين رو درآمدی حاصل نگردد. (میتوان
با دريافت هزينههای ورودی آنرا مطالبه كرد)
- در
اين روش برندگان حقوق طيف خود را به ساير افراد منتقل نموده و بدين ترتيب ارزش منبع را برای خود حفظ میكند
از اين رو تضمينی به ارائه سرويسهای راديويی توسط برنده وجود ندارد.
فرآيندهای نسبی و بختآزمايی روشهای
تخصيص غير بازاریاند، يعنی بر مبنای ميزان عرضه و تقاضای طيف، قيمت آن معلوم
نمیشود.
ـ صدور مجوز بهروش
مزايده
در اين فرايند مجوزها از طريق مقايسه پيشنهادات متقاضيان طيف كه بيشترين قيمت را پيشنهاد دادهاند
اعطا میشود.
اين روش دارای خصوصيات زير است
- برای مديريت طيف ايجاد درآمد میكند
- بازار نامحدود میتوان
ايجاد رقابت نمود به شرطی كه با ايجاد محدوديت ميزان طيف هزينههای شده توسط يك
مؤسسه و سايت رقابت فعال زمينهبرای رفاه مصرفكنندگان
و كارايی اقتصاد را ايجاد كرد.
امكان استفاده از طيف را برای مؤسساتی كه در شيوه رقابتی و يا بختآزمايی
شانس كمتری برای برندهشدن را دارند فراهم میكند
(به شرط استفاده از تخفيف چشمگير و امكان پرداخت هزينه صدور مجوز بهصورت
اقساط)
هزينهها وزمان مربوط به واگذار طيف را بهطور
قابل ملاحظهای كاهش میدهد
و در مقايسه با شيوههای رقابتی كارايی كلی اداری را بهبود میبخشد.
بزرگترين اشكال روش مزايده اين است كه امكان ارائه سرويسهای
مناسب اجتماعی يا توزيع مجوزها برای گروههای خاصی از جمله مشاغل كوچك را با
كاهش میدهد. و از سوی ديگر روش استفاده كارآمد اقتصادی طيف درآينده را تضمين
مینمايد.
بهنظر
میرسد روش فرآيند نسبی (رسيدگیهای
تطبيقی يا مقايسهای) تنها شيوهای
است كه توسط وزارت پست و تلگراف و تلفن برای واگذاری فركانس بهكار میرود
و روشهای مزايده و بختآزمايی
مورد توجه سياستگذاران و قانونگذاران
نبودهاست. در اين روش نيز علیرغم
نياز به پارامترها ومعيارهای مقايسه هيچ معيار مشخص اعلامشدهای
هم وجود ندارد و يك روش سنتی شيوه واگذاری فركانس را تعيين مینمايد در حالیكه
نيازهای جامعه كاربران به طيف ايجاب میکند تجديد نظر جدی به مكانيزم كار خود
داشتهباشيم. از يك طرف ما با تعداد زياد بهرهبردارانی
مواجه هستيم كه نيازمند يك تكه باند كوچك هستند تا حداقل نيازهای واقعی خود را برآورده سازند كه راهحل
غير از استفاده از بیسيم ندارند و از سوی ديگر يكسری
بهرهبرداران عمدتاً دولتی وجود دارند كه فقط مجوز فركانس را دريافت میكنند
و هيچ استفاده اقتصادی و بهينهای از طيف نمینمايند
و از طرفی هيچ هزينهای را نيز بعنوان حق استفاده از طيف برای تأمين بودجه
مديريت طيف نمیپردازند. با توجه به اينكه سياستهای
آزادسازی در بخش مخابرات از اولويت خاصی برخوردار شدهاست (ماده 122 قانون
برنامه سوم)، وجود باند فركانسی برای واگذاری به ارائهدهندگان سرويسهای
مخابراتی الزامی اجتناب ناپذير است و ساير كاربران فركانسی مانند شركتهای
خصوصی كامپيوتری كه از سيستمهای wireless استفاده میكنند
و يا بهرهبرداران از سرويسهای
سنتی بیسيم نمیتوانند
به تقاضای خود جامه عمل بپوشانند پيشنهاد مشخص اين است كه
1ـ در برخی از باندهای فركانسی كه تقاضا زياد است واگذاری به روش مزايده نيز مطالعه شود تادر
صورت امكان اين شيوه راه حلی برای كسب درآمد بيشتر باشد. اين شيوه برای اپراتوری سيستم GSM و ترانك میتواند
كارآمد باشد.
2ـ معيارها پارامترهای مشخص برای مقايسه متقاضيان تديون گردد تا هر متقاضی بطور شفاف توانايی ارزيابی خود را داشته باشد و از سوی ديگر اراده
كل ارتباطات راديويی مبتنی برآن بتواند به وظيفه خود بهتر عمل نمايد.
3ـ برنامه مشخصی برای واگذاری طيف در هر تكه باند تخصيص يافته به يك سرويس راديويی
مشخص تدوين گردد. تا نياز همه كاربران اعم از حقوقی، دولتی، اجتماعی را مدنظر قرار داده و اولويتها
را لحاظ نمايد.
4ـ شيوههای تشويق خاصی درنظر گرفته
شود تا بهرهبرداران از سيستمهای
با پهنای باند كمتر استفاده نمايند ودر صورت لزوم باند فركانسی خود را برای استفاده سايرين جابجا نمايند
5ـ برنامهای
مشخص برای استفاده از تكه باندهای كمتر استفاده شده تدوين گردد تا بهرهبرداران
از اين باندهای فركانسی استفاده نمايند.
در آخر ذكر اين نكته ضروری است كه پرداختن به هر كدام از بندهای فوق نيازمند عزمی جدی و ملی از سوی تمامی افراد
ذيربط اعم از سياستگذار و بهرهبردار
و شركتهای ارائهدهنده
خدمات است بهطور حتم در صورتیكه
مديريت پويايی ايجاد شده و از مشورت بهرهبرداران و شركتهای
حقوقی ارائهدهنده خدمات نيز به درستی استفاده شود آنگاه میتوانيم
اميدوار باشيم كه در آينده توان استفاده بهينهتر از طيف راداريم.
